Chia Nhà

Tối đến, tôi đẩy cửa phòng mẹ.

 

Bà ngồi bên giường, trên đầu gối trải một cuốn sổ cũ bìa giấy da bò, dùng bút bi gạch gì đó.

 

Tôi ghé lại nhìn — chi chít, toàn là con số.

 

Mỗi khoản đều chính xác đến từng hào.

 

“Tháng 3 năm 2014, Lỗi gửi về 4.800, tiền điện 206, mua gạo mì 135, gửi sinh hoạt phí cho Hiểu Hiểu 1.500…”

 

Từng trang từng trang, từ năm 2012 cho tới năm nay.

 

“Mẹ, mẹ đã đoán trước sẽ có ngày này à?”

 

Mẹ tôi khép sổ, tháo kính lão, dụi mắt.

 

“Không phải đoán trước. Mà là sống một đời, sổ sách phải rõ ràng. Không vì gì khác, chỉ để không thẹn với lòng.”

 

Sống mũi tôi cay lên.

 

“Mẹ, mẹ có tủi thân không?”

 

Bà nhìn tôi một cái, cười cười, không trả lời câu đó.

 

“Đi ngủ đi, mai con đi làm đừng đến muộn.”

 

Ngày hôm sau là thứ Hai, tôi không đi làm, xin nghỉ phép.

 

Chị dâu cả sáng sớm đã trang điểm, giục anh cả dọn bàn ăn sạch sẽ. Chị ấy đặt chiếc máy tính tự mua lên bàn, dáng vẻ như “hôm nay nhất định phải tính cho ra ngô ra khoai”.

 

Mẹ tôi đặt cuốn sổ bìa giấy da bò lên bàn, mở trang đầu.

 

“Bắt đầu từ tháng 1 năm 2012. Tháng đầu tiên Lỗi gửi về 4.200.”

 

Chị dâu cả cầm máy tính, bắt đầu bấm.

 

Mẹ tôi đọc từng khoản.

 

“Tháng 1, Lỗi 4.200. Mua đồ Tết hết 1.863, tiền sưởi 400, cho bố con chữa răng 230…”

 

“Khoan,” chị dâu cả ngắt lời, “chữa răng hết hai trăm ba? Chữa ở đâu?”

 

“Nha khoa Nhân Hòa, nhổ một chiếc răng. Hóa đơn mẹ vẫn giữ.”

 

Chị dâu cả mím môi, “Tiếp đi.”

 

Mẹ tôi đọc suốt cả buổi sáng.

 

Ba năm sổ sách, dày đặc, không bỏ sót chuyện lớn nhỏ.

 

Mỗi khoản vào bao nhiêu, tiêu bao nhiêu, tiêu vào đâu, còn lại bao nhiêu, tất cả đều có ghi.

 

Đọc đến tháng 6 năm 2014 — “Lỗi gửi về 5.000, trong đó 1.500 gửi cho Hiểu Hiểu làm sinh hoạt phí.”

 

Chị dâu cả ngẩng đầu, “Mỗi tháng một nghìn rưỡi? Bốn năm là bảy mươi hai nghìn.”

 

Trong giọng chị ấy có thứ gì đó bắt đầu trồi lên.

 

“Học phí và sinh hoạt phí đại học của em chồng, cộng lại đã tốn của nhà họ Tô bao nhiêu?”

 

Giọng đọc số của mẹ tôi ngừng một chút.

 

Tôi lên tiếng trước: “Chị dâu, thời đại học em có làm thêm, từ năm ba đã không lấy sinh hoạt phí của nhà nữa, chị có thể tính.”

 

“Vậy hai năm đầu thì sao? Học phí thì sao?” Chị dâu cả nhìn chằm chằm tôi.

 

Bố tôi ngồi bên cạnh nãy giờ vẫn không nói. Lúc này ông mới mở miệng.

 

“Học phí của Hiểu Hiểu là bố trả. Dùng lương hưu của bố. Không liên quan đến tiền lương của Lỗi.”

 

Chị dâu cả khựng lại, “Nhưng…”

 

“Chuyện lương hưu của bố không nằm trong phạm vi đối sổ hôm nay.” Bố tôi nói, “Con muốn đối là lương của Lỗi thì chỉ đối lương của Lỗi. Đừng trộn tất cả vào một chỗ.”

 

Miệng chị dâu cả động đậy, cuối cùng vẫn không nói nữa.

 

Sổ sách đối đến ba giờ chiều.

 

Con số cuối cùng đã có.

 

Mẹ tôi khép sổ, bình tĩnh nói: “Từ năm 2012 đến 2024, Lỗi tổng cộng gửi về 487.600 tệ. Chi tiêu trong nhà — ăn mặc sinh hoạt, điện nước gas, sửa nhà, hiếu hỉ qua lại, làm đám cưới cho anh hai các con hết 18.000, cộng thêm những khoản lặt vặt, tổng cộng 394.200.”

 

Bà nhìn chị dâu cả.

 

“Còn 93.400, gửi trong thẻ ngân hàng đứng tên bố con. Con muốn thì hôm nay đưa luôn cho con.”

 

Biểu cảm trên mặt chị dâu cả thay đổi mấy lần.

 

Hơn chín mươi nghìn.

 

Số dư của mười hai năm, chỉ còn hơn chín mươi nghìn.

 

Có lẽ chị ấy tưởng ít nhất cũng còn hai ba trăm nghìn.

 

“Chín mươi… ba? Chỉ có vậy thôi?”

 

Mẹ tôi không đáp.

 

Chị dâu cả quay sang anh cả, “Tô Lỗi, sao anh không nói gì?”

 

Anh cả cứ ngồi bên cạnh không mở miệng, như khúc gỗ. Lúc này cuối cùng anh mới ngẩng đầu.

 

“Anh tin sổ mẹ ghi.”

 

“Anh tin? Chỉ một câu thế thôi à?” Giọng chị dâu cả cao vút lên.

 

“Nếu con không tin,” bố tôi đứng dậy, lấy từ ngăn kéo ra một xấp giấy, “đây là sao kê ngân hàng, tháng trước bố in. Từng khoản đều khớp với sổ của mẹ con.”

 

Chị dâu cả nhận lấy, lật vài trang.

 

Tay chị ấy run một cái.

 

Quả thật khớp.

 

Chị ấy đặt sao kê xuống, im lặng rất lâu.

 

“Được. Hơn chín mươi nghìn này tính là của Lỗi.”

 

“Không cần tính,” mẹ tôi nói, “đồ đều cho các con. Tiền trong thẻ này cũng cho các con. Chia nhà xong, các con sống cuộc sống của các con, bố mẹ sống cuộc sống của bố mẹ.”

 

Chị dâu cả không nói cảm ơn.

 

Chị ấy đứng dậy, về phòng.Thủ tục chia nhà được làm rất nhanh.

 

Bố tôi nhờ một người bạn cũ làm luật sư soạn một bản thỏa thuận phân chia tài sản gia đình đơn giản. Ba căn nhà chia theo cách đã nói trước đó. Anh cả nhận căn sáu mươi mét vuông ở Hà Đông, anh hai nhận căn hơn bốn mươi mét vuông ở Song Kiều, nhà cũ thuộc về bố mẹ tôi.

 

Ngoài ra, hơn chín mươi nghìn tệ kia thuộc về anh cả.

 

Giấy trắng mực đen, ký tên, lăn tay.

 

Ngày ký, chị dâu cả nhìn chằm chằm vào bản thỏa thuận rất lâu, cuối cùng vẫn không tìm ra chỗ nào để bắt bẻ.

 

Nhưng trước khi ký tên, chị ấy nói một câu: “Bố, nếu căn nhà cũ này bị giải tỏa thì tiền đền bù thuộc về ai?”

 

Cả nhà im lặng.

 

Bố tôi không ngẩng đầu, “Thuộc về mẹ con.”

 

Bút của chị dâu cả dừng giữa tờ giấy, “Nhưng…”

 

“Ký hay không? Không ký thì thỏa thuận này hủy, ba căn nhà bố thu lại hết, một căn cũng không cho.”

 

Chị dâu cả ký.

 

Ngày chuyển nhà là một thứ Bảy.

 

 

 

Anh cả mượn một chiếc xe tải nhỏ, chuyển đồ của họ sang căn Hà Đông. Suốt quá trình, chị dâu cả không nói với mẹ tôi một câu, ngay cả chào cũng không chào.

 

Ngược lại, lúc sắp đi, anh cả đứng ở cửa một lúc.

 

“Mẹ, có chuyện gì thì gọi cho con.”

 

Mẹ tôi cười gật đầu, “Biết rồi, đi đường chậm thôi.”

 

Anh cả lên xe, xe chạy xa lắm rồi mẹ tôi vẫn đứng bên cửa sổ nhìn theo.

 

Phía anh hai thì không có mâu thuẫn gì. Chị dâu hai ít nói, anh hai nói gì chị ấy cũng gật. Hai người chuyển đến căn nhỏ ở Song Kiều, trước khi đi chị dâu hai còn giúp mẹ tôi dọn lại bếp.

 

“Mẹ, bộ đánh lửa của bếp gas hơi chập chờn rồi, cuối tuần con bảo Tô Dương qua sửa cho mẹ.”

 

Mẹ tôi vỗ vỗ tay chị ấy, “Không cần không cần, các con lo việc của mình đi.”

 

Mọi người đều đi hết.

 

Căn nhà cũ lập tức trở nên trống trải.

 

Ba phòng ngủ thì trống hai phòng, phòng khách thiếu chiếc máy chạy bộ của chị dâu cả và giá sách của anh hai, khắp nơi là bụi do chuyển nhà để lại và những lỗ đinh trên tường.

 

Mẹ tôi cầm cây lau nhà, lau từng phòng một.

 

Bố tôi ngồi ngoài ban công, cầm cốc trà uống nước, không nói câu nào.

 

“Bố, bố không giúp à?”

 

“Mẹ con không cho.”

 

Tôi nhìn sang bếp, mẹ tôi đang cúi người lau bếp, lưng hơi còng.

 

Năm nay bà mới năm mươi sáu tuổi nhưng trông già hơn người cùng tuổi cả chục năm.

 

Tối hôm đó, chỉ có ba người ăn cơm. Tôi, bố và mẹ.

 

Trên bàn có bốn món.

 

Mẹ tôi xới một bát cơm đầy, ăn rất ngon miệng.

 

Không ai nói bà ăn nhiều nữa.

 

Tháng đầu tiên sau khi chia nhà, nhìn bề ngoài mọi thứ đều yên ổn.

 

Bên anh cả sửa sang nhà, hỏi bố tôi vay ba mươi nghìn. Bố không nói nhiều, bảo mẹ rút tiền trong sổ tiết kiệm chuyển qua.

 

Chị dâu cả không gọi điện cảm ơn.

 

Bên anh hai sống yên ổn, cuối tuần thường đưa chị dâu hai về ăn một bữa, mỗi lần chị ấy tới đều xách một túi hoa quả. Mẹ tôi đã nói mấy lần là không cần mang, chị ấy vẫn mang.

 

Tôi làm ở một công ty thiết kế, mỗi ngày đi xe buýt bốn mươi phút. Lương không cao, hơn sáu nghìn một chút, nhưng đủ tiêu cho bản thân. Mẹ không cho tôi nộp tiền sinh hoạt, nói bố có lương hưu, không cần tôi lo.

 

Cuộc sống cứ yên ổn như vậy.

 

Cho tới hôm chị dâu cả gọi điện.

 

Đó là ngày thứ bốn mươi hai sau khi chia nhà, tôi nhớ rất rõ vì hôm ấy mẹ tôi vừa đi bệnh viện khám sức khỏe về.

 

Bố tôi nghe máy.

 

“Bố, con muốn bàn với bố một chuyện.” Giọng chị dâu cả từ đầu dây truyền tới, ngọt một cách bất thường.

 

“Nói đi.”

 

“Căn nhà Hà Đông, bọn con định bán.”

 

Bố tôi im lặng ba giây.

 

“Nhà của các con, các con tự quyết.”

 

“Không phải, bố, ý con là — bọn con hỏi rồi, căn nhà này bây giờ trị giá hơn sáu trăm nghìn. Nhưng con với anh cả muốn đổi sang một căn lớn hơn ở Nam Thành, ba phòng ngủ một phòng khách, phải một triệu hai. Ở giữa thiếu mấy trăm nghìn, bọn con muốn hỏi xem bên bố có thể giúp thêm chút không?”

 

Tôi ngồi bên cạnh nghe, đôi đũa trong tay suýt bị bẻ gãy.

 

Lúc chia nhà thì chê nhỏ, nhận được rồi lại muốn bán, bán xong còn muốn hỏi người già tiền bù thêm.

 

Bố tôi không đổi sắc mặt, cầm cốc trà uống một ngụm nước.

 

“Không giúp được.”

 

“Bố…”

 

“Bố nói không giúp được là không giúp được. Tiền dưỡng già, tiền lo hậu sự của bố mẹ, con cũng muốn động vào à?”

 

Đầu dây bên kia im lặng.

 

Qua vài giây, chị dâu cả lại nói: “Vậy có thể bán căn nhà cũ không? Khu làng trong thành phố này sớm muộn gì cũng bị giải tỏa, chi bằng lúc giá nhà còn cao…”

 

“Nhà này là của mẹ con.”

 

“Nhưng trong thỏa thuận ghi tên cả bố lẫn mẹ, đâu phải chỉ…”

 

“Cúp đây.”

 

Bố tôi tắt máy.

 

Mẹ tôi đang rửa bát trong bếp, giả vờ như không nghe thấy. Nhưng tôi thấy tay bà đang lau bát dừng lại rất lâu.

 

Đêm hôm đó, tôi nghe thấy mẹ nói chuyện với bố ở phòng bên.

 

“Ông Tô, lời con dâu cả cũng không hoàn toàn vô lý. Một nhà ba người chen trong sáu mươi mét vuông, quả thật hơi nhỏ.”

 

“Đó là chuyện của chúng. Lúc chia nhà đã chia rõ rồi.”

 

“Nhưng dù sao cũng là con trai mình…”

 

“Bà già, bà mềm lòng quá.”

 

Im lặng rất lâu.

 

Mẹ tôi lại nói một câu: “Hôm nay khám sức khỏe, bác sĩ bảo tôi đi kiểm tra lại.”

 

“Kiểm tra gì?”

 

“Bảo dạ dày có chút vấn đề, muốn nội soi.”

 

“Vậy thì đi làm. Mai tôi đi với bà.”

 

Tôi nằm trên giường, tim đập thình thịch.

 

Sáng hôm sau, tôi nói với mẹ sẽ xin nghỉ đi bệnh viện cùng bà.

 

Bà xua tay, “Không cần không cần, bố con đi với mẹ là được. Con cứ đi làm, đừng ảnh hưởng công việc.”

 

“Mẹ…”

 

“Nghe lời.”

 

Bà cười, đẩy tôi ra cửa.

 

Tôi ngồi ở công ty cả ngày mà chẳng làm được việc gì. Bốn giờ chiều, bố nhắn tin: Đã nội soi rồi, báo cáo hai ngày nữa có. Mẹ con không sao, đừng lo.

 

Hai ngày sau.

 

Báo cáo có rồi.

 

Tôi nhìn biểu cảm của bố là biết.

 

Hôm đó tan làm về nhà, bố ngồi trong phòng khách, tay cầm cốc trà nhưng trà đã nguội từ lâu. Ông không biết đã ngồi bao lâu, hơi nước trên cốc cũng mất sạch.

 

“Bố?”

 

Ông ngẩng lên nhìn tôi một cái, “Mẹ con ở trong bếp.”

 

“Báo cáo đâu?”

 

Ông lấy một tờ giấy gấp trong túi ra, đưa cho tôi.

 

Tôi mở ra xem.

 

Viêm dạ dày nông kèm xói mòn. Ngoài ra có một polyp dạ dày, khuyến nghị cắt bỏ và làm sinh thiết.

 

Không phải kết quả tệ nhất. Nhưng cũng không tốt.

 

“Bác sĩ nói sao?”