Chia Nhà

Trong một tháng này, chị dâu cả làm ba việc.

 

Thứ nhất, chị ấy làm ầm chuyện này trong họ hàng. Chị ấy gửi tin trong đủ loại nhóm họ hàng, nói bố mẹ chồng “thiên vị con gái, bạc đãi con trưởng”, còn gửi ảnh thỏa thuận chia nhà, khiến một đợt tranh luận nổ ra.

 

Thứ hai, chị ấy đưa dì Triệu tới thêm một chuyến. Lần này không phải khuyên mà tới gây chuyện. Dì Triệu đứng dưới nhà mắng nửa ngày, nói bố mẹ tôi “không xứng làm bố mẹ chồng”. Hàng xóm báo cảnh sát, cảnh sát tới rồi khuyên họ rời đi.

 

Thứ ba, chị ấy gọi cho tôi.

 

“Tô Hiểu, cho em cơ hội cuối cùng.”

 

Tôi khịt mũi.

 

“Em bảo bố mẹ chia bốn mươi phần trăm tiền giải tỏa — không, ba mươi phần trăm, cho bọn chị. Chị rút đơn. Mọi người vẫn là người một nhà.”

 

“Chị dâu, chị nói chị kiện bố em là để làm người một nhà à?”

 

“Em đừng cứng đầu với chị, chị nói cho em biết…”

 

“Chị nói cho em biết gì?”

 

Giọng chị dâu cả đột nhiên thay đổi.

 

“Em tưởng chị không biết à? Mẹ em có một khoản tiền gửi. Ít nhất mấy trăm nghìn. Số tiền này cũng phải tính vào tài sản gia đình.”

 

Lòng bàn tay tôi lạnh ngắt.

 

Chị ấy biết rồi.

 

“Ai nói cho chị?”

 

“Em quan tâm ai nói làm gì. Chị chỉ hỏi em, mẹ em có nhận không? Gặp nhau ở tòa.”

 

Điện thoại bị cúp.

 

Tôi lập tức chạy tới trước mặt mẹ.

 

“Mẹ, chị dâu biết chuyện mẹ có tiền gửi rồi.”

 

Mẹ đang đan áo len, kim trên tay không dừng.

 

“Biết thì biết.”

 

“Chị ấy nói sẽ đem chuyện này ra tòa…”

 

“Vậy để nó đem.”

 

“Mẹ!”

 

Mẹ đặt kim đan xuống, ngẩng đầu nhìn tôi.

 

“Hiểu Hiểu, số tiền này là từng đồng từng hào mẹ tích cóp, không phải trộm không phải cướp. Nó thích kiện đâu thì kiện đó. Tiền đứng tên mẹ, gửi hơn hai mươi năm. Nếu nó có thể chứng minh về pháp luật rằng trong số tiền này có phần của nó, mẹ sẽ đưa không thiếu một đồng. Nhưng nó không chứng minh được.”

 

Giọng mẹ bình tĩnh như đang nói hôm nay thời tiết không tệ.

 

Tôi hơi hoảng hốt.

 

Đây vẫn là người phụ nữ từng chỉ vì một câu “mẹ ăn bát thứ ba rồi” của chị dâu mà đỏ mắt, lặng lẽ đặt bát xuống sao?

 

“Mẹ, từ khi nào mẹ trở nên như thế này…”

 

“Mẹ không thay đổi.” Bà lại cầm kim đan lên, “Chỉ là có những chuyện đã nhịn đủ lâu rồi.”Ngày mở phiên tòa, tôi xin nghỉ, ngồi dự từ đầu đến cuối.

 

Phòng xử không lớn, chỉ có một thẩm phán và một thư ký.

 

Chị dâu cả thuê một luật sư, mặc vest chỉnh tề, tuổi không lớn, nhìn cũng ra dáng.

 

Bên chúng tôi là Trần Lập. Anh mặc một chiếc sơ mi bình thường, mang theo cặp công văn màu đen.

 

Chị dâu cả ngồi ở ghế nguyên đơn, anh cả không tới. Chị ấy tới một mình.

 

Bố tôi ngồi ở ghế bị đơn, mặt không có biểu cảm.

 

Mẹ tôi ngồi hàng đầu ghế dự thính, đan áo len.

 

Đúng, bà mang kim đan len tới tòa.

 

Thẩm phán nhìn bà một cái, không nói gì.

 

Đến phần hai bên trình bày, luật sư của chị dâu cả lên tiếng trước, cơ bản vẫn là bộ lý lẽ trong thư luật sư. Nói thỏa thuận chia nhà không công bằng, con trưởng đóng góp lớn nhất lại nhận căn nhỏ nhất, việc chuyển quyền sở hữu nhà cũ chưa được tất cả thành viên gia đình đồng ý, đề nghị tòa tuyên một phần thỏa thuận vô hiệu.

 

Sau đó anh ta lại thêm một yêu cầu — đề nghị tòa điều tra tiền gửi ngân hàng đứng tên Vương Tú Phân, vợ của bị đơn.

 

Tôi quay đầu nhìn mẹ.

 

Bà cúi đầu đan áo, hình như đang đan một ống tay.

 

Trần Lập đứng lên.

 

 

 

“Thưa thẩm phán, chúng tôi cho rằng yêu cầu của nguyên đơn không có căn cứ sự thật và pháp lý. Thứ nhất, thỏa thuận chia nhà do các bên tự nguyện ký, nguyên đơn đích thân ký tên lăn tay, thủ tục hợp pháp và có hiệu lực. Thứ hai, thủ tục thay đổi quyền sở hữu căn nhà liên quan đã được bắt đầu từ trước khi thỏa thuận được ký, không tồn tại hành vi chuyển dịch ác ý. Thứ ba, cái gọi là ‘đóng góp của con trưởng’ mà nguyên đơn nêu đã được đối soát tài chính chi tiết khi chia nhà, hai bên không có ý kiến và đã ký xác nhận. Thứ tư, về khoản tiền gửi cá nhân đứng tên bà Vương Tú Phân — đó là tài sản hợp pháp của riêng bà, không liên quan tới thỏa thuận chia nhà trong vụ án này, không thuộc phạm vi xét xử.”

 

Anh mở cặp công văn, lấy ra một xấp tài liệu.

 

“Đây là bản gốc thỏa thuận chia nhà, hồ sơ đối soát tài chính, sao kê ngân hàng, hồ sơ thay đổi quyền sở hữu nhà, cùng báo cáo giám định chữ ký của nguyên đơn trên thỏa thuận. Kính đề nghị tòa xem xét.”

 

Luật sư của chị dâu cả nhận tài liệu xem một lượt, sắc mặt hơi thay đổi.

 

Có lẽ anh ta không ngờ bên chúng tôi chuẩn bị đầy đủ như vậy.

 

Tiếp theo là phần đưa chứng cứ và chất vấn.

 

Trọng điểm duy nhất bên chị dâu cả vẫn là khoản tiền gửi kia.

 

“Chúng tôi đề nghị tòa thu thập hồ sơ tiền gửi của bà Vương Tú Phân tại Ngân hàng Công Thương, Ngân hàng Nông Nghiệp và Ngân hàng Xây Dựng để chứng minh trong quá trình chia nhà có hành vi che giấu tài sản chung của gia đình.”

 

Trần Lập phản bác: “Thứ nhất, thỏa thuận chia nhà phân chia bất động sản, không liên quan tiền mặt và tiền gửi. Thứ hai, khoản tiền gửi cá nhân của bà Vương Tú Phân xuất phát từ thu nhập lao động cá nhân nhiều năm, có đầy đủ lịch sử giao dịch có thể truy nguyên. Thứ ba, việc xác định tài sản chung gia đình phải dựa trên tiền đề tài sản được hình thành trong thời gian cùng sinh hoạt, trong khi nguyên đơn và bị đơn đã chia nhà, sống độc lập. Nguyên đơn không có quyền yêu cầu đối với tài sản cá nhân của vợ bị đơn.”

 

Thẩm phán lật tài liệu, hỏi luật sư của chị dâu cả: “Phía nguyên đơn còn bổ sung gì không?”

 

Luật sư chị dâu cả lắc đầu.

 

Thẩm phán tuyên sẽ chọn ngày ra phán quyết.

 

Ra khỏi phòng xử, chị dâu cả đứng ngoài hành lang, biểu cảm trên mặt rất phức tạp.

 

Chị ấy nhìn tôi một cái, rồi nhìn bố.

 

“Tô Hiểu.”

 

Tôi dừng lại.

 

“Em tưởng thắng ở tòa là xong à?”

 

“Chị dâu, đây là phán quyết của tòa, không phải chuyện thắng thua.”

 

“Chị nói cho em biết, lúc giải tỏa chị không ký, để xem nhà em lấy tiền kiểu gì.”

 

“Nhà không phải của chị, chị ký hay không không ảnh hưởng.”

 

“Em chắc chứ?”

 

Chị ấy ném lại câu đó rồi quay người đi.

 

Tôi quay đầu nhìn Trần Lập, “Chị ấy nói vậy nghĩa là sao? Giải tỏa có liên quan gì đến chị ấy?”

 

Trần Lập cau mày.

 

“Nếu cô ấy không phối hợp, có thể tạo vài rắc rối về thủ tục. Ví dụ phản đối ở giai đoạn đánh giá giải tỏa, gây sức ép qua cơ quan tiếp nhận khiếu nại, hoặc lúc ký thỏa thuận lấy lý do ‘tranh chấp gia đình chưa giải quyết’ để ngăn cản. Không phải vấn đề pháp luật mà là vấn đề thực tế khi xử lý.”

 

“Vậy làm sao?”

 

“Đợi phán quyết có kết quả. Có phán quyết làm căn cứ pháp lý rồi thì cô ấy có làm loạn cũng vô ích.”

 

Hai tuần sau, phán quyết được đưa ra.

 

Bác bỏ toàn bộ yêu cầu của nguyên đơn.

 

Chị dâu cả thua kiện.

 

Tôi tưởng chuyện tới đây là kết thúc.

 

Tôi sai rồi.

 

Ngày thứ ba sau khi có phán quyết, chị dâu cả làm một chuyện không ai nghĩ tới.

 

Chị ấy dẫn anh cả và Tiểu Bảo chuyển về căn nhà cũ.

 

Cứ thế không báo trước, xuất hiện ngay trước cửa, túi lớn túi nhỏ chất đầy đất.

 

“Bố, mẹ, căn Hà Đông bọn con cho thuê rồi. Con với Tô Lỗi nghĩ lại, vẫn thấy nhà cũ ở thoải mái hơn. Bố chẳng phải từng nói căn nhà này Tô Lỗi từng ở sao? Vậy bọn con chuyển về.”

 

Tôi đứng trong phòng khách nhìn cảnh này, đầu óc ong ong.

 

Chị ấy đây là…

 

“Chiếm nhà?” Tôi buột miệng.

 

“Chiếm với chẳng không chiếm gì?” Chị dâu cả xách vali đi vào, “Đây là nhà cũ của nhà họ Tô, Tô Lỗi là con trưởng nhà họ Tô, về nhà mình ở thì có gì sai?”

 

Tôi chặn trước mặt chị ấy.

 

“Trong thỏa thuận chia nhà ghi nhà này thuộc bố mẹ em. Chị chuyển vào là thế nào?”

 

“Là về nhà ở. Phạm pháp à? Làm con trai về nhà ở, có điều luật nào không cho?”

 

Anh cả đứng phía sau, mặt đầy mệt mỏi, không nói câu nào. Trong lòng bế Tiểu Bảo, thằng bé đang ăn một cây kẹo mút.

 

Tôi quay sang nhìn bố.

 

Bố đứng ở cửa ban công, tay cầm cốc trà.

 

Ông nhìn chị dâu cả rất lâu.

 

“Cho nó ở.”

 

“Bố!”

 

“Cho nó ở.” Ông lặp lại, giọng không chút dao động.

 

Tôi trừng mắt nhìn ông, không dám tin.

 

Khóe miệng chị dâu cả nhếch lên, xách vali vào căn phòng ngủ phía Đông còn trống.

 

Tối hôm đó, ở trong phòng tôi suýt ném vỡ điện thoại.

 

Tôi gọi cho Trần Lập.

 

“Chị ấy chuyển về rồi, cứ ở lì không đi. Bố mình còn đồng ý. Thế là sao?”

 

Trần Lập nghĩ một lúc.

 

“Bố cậu làm đúng.”

 

“Cái gì?”

 

 

 

“Mục đích hiện tại của cô ấy là gì? Là tạo ‘thực tế cư trú’ trong căn nhà này trước khi giải tỏa. Bồi thường giải tỏa ngoài xem quyền sở hữu còn xem hộ khẩu và tình trạng cư trú thực tế. Cô ấy chuyển vào ở, đến lúc giải tỏa có thể chủ trương mình cũng là một trong những người bị giải tỏa.”

 

“Vậy bố mình còn cho chị ấy ở?”

 

“Cho ở không có nghĩa cô ấy sẽ được chia tiền. Quyền sở hữu là của mẹ cậu, điểm này không thay đổi. Cô ấy muốn chuyển về thì cứ cho, vừa hay để cô ấy nhìn rõ vài chuyện.”

 

“Nhìn rõ chuyện gì?”

 

“Cậu cứ chờ xem.”

 

Tôi không hiểu ý Trần Lập, nhưng tôi tin anh.

 

Ngày đầu tiên chuyển về, chị dâu cả bắt đầu “cải tạo” phòng ngủ phía Đông. Đổi rèm mới, trải thảm sàn, lắp một chiếc bàn học nhỏ cho Tiểu Bảo.

 

Lúc làm những chuyện này, chị ấy cố ý tạo tiếng động rất lớn, như muốn cả nhà đều biết chị ấy đã “ổn định chỗ ở”.

 

Mẹ tôi không nói một câu, vẫn nấu cơm thì nấu, dọn dẹp thì dọn.

 

Sáng hôm sau, lúc chị dâu cả ra ăn sáng, phát hiện trong bếp chỉ có ba phần cháo và ba cái màn thầu.

 

“Mẹ, phần của con với Tô Lỗi đâu?”

 

Mẹ đang rửa bát.

 

“Đã chia nhà rồi, ai tự lo phần nấy. Bếp gas các con dùng bếp bên phải, tủ lạnh dùng ngăn dưới, bát đũa tự chuẩn bị.”

 

Mặt chị dâu cả thay đổi.

 

“Mẹ, bây giờ chúng ta đều ở cùng nhau rồi…”

 

“Ở cùng là con nói muốn về ở. Còn chuyện ăn uống, lúc chia nhà đã định rồi, ai tự nấu phần nấy.”

 

Mẹ lau khô tay, bưng bát cháo của mình ra khỏi bếp.

 

Chị dâu cả đứng trước bếp, cứng đờ rất lâu.

 

“Tô Lỗi! Anh ra nấu cơm!”

 

Anh cả từ trong phòng đi ra, mặt ngái ngủ, mở tủ lạnh lục nửa ngày.

 

“Trong nhà không có thức ăn của các con, ra ngoài mua.” Mẹ bổ sung một câu.

 

Tôi đứng bên cạnh nhìn, lần đầu thấy mẹ dứt khoát như vậy.

 

Tuần đầu sau khi chị dâu cả chuyển về, chỗ nào cũng vấp phải tường.

 

Bếp chia riêng. Máy giặt chia khung giờ. Nhà vệ sinh chia khu vực. Ngay cả dây phơi quần áo ngoài ban công cũng được kẻ ranh giới.

 

Mẹ làm đâu ra đó, không cho chị dâu cả chiếm chút tiện nghi nào.

 

Chị dâu cả thử vài lần “dùng chung” — ném quần áo vào chậu của mẹ, lấy dầu trong nồi của mẹ xào thức ăn — đều bị mẹ lôi ra ngay tại chỗ.

 

“Lệ Lệ, đồ của các con thì tự lo.”

 

Không cãi nhau, không cao giọng, nhưng cũng không lùi nửa bước.

 

Chị dâu cả bực, bắt đầu ném đồ trong phòng.

 

Anh cả bị tiếng ném đồ đánh thức, đi ra hỏi sao vậy.

 

“Mẹ anh cố ý hành tôi!”

 

Anh cả im lặng năm giây.

 

“Là em tự muốn chuyển về.”

 

Chị dâu cả trừng anh.

 

Anh cả quay người về phòng.

 

Tường không cách âm. Tối đó tôi nghe thấy chị dâu cả khóc.

 

Không phải khóc giả, mà là khóc thật. Đứt quãng, kèm vài câu nói mơ hồ.

 

“… Em chỉ muốn nhà mình sống tốt hơn… Tiểu Bảo đến phòng riêng cũng không có… Em lấy vào nhà anh rốt cuộc được gì…”

 

Giọng anh cả rất thấp, nghe không rõ nói gì.

 

Một lúc sau, tiếng khóc ngừng.

 

Sáng hôm sau, chị dâu cả đi ra, mắt sưng nhưng biểu cảm rất bình tĩnh.

 

Chị ấy đi tới phòng khách, thấy mẹ đang đan áo.

 

“Mẹ.”

 

Mẹ ngẩng đầu.

 

“Con muốn nói chuyện với mẹ.”

 

Mẹ đặt áo len xuống.

 

“Ngồi đi.”

 

Chị dâu cả ngồi đối diện bà.

 

“Mẹ, con biết con đã làm rất nhiều chuyện quá đáng. Kiện mẹ, gây chuyện với mẹ, để mẹ con tới mắng mẹ. Nhưng con không hối hận. Vì con thấy Tô Lỗi xứng đáng có cuộc sống tốt hơn.”

 

Mẹ không nói gì.

 

“Nhưng hai tuần chuyển về ở, con đã hiểu ra vài chuyện.” Chị dâu cả cúi đầu, “Cái nhà này đúng là do mẹ chống đỡ. Con nói không phải tiền, mà là những thứ không nhìn thấy. Quần áo của Tô Lỗi là mẹ giặt, lúc Tiểu Bảo ra đời là mẹ chăm con ở cữ, bánh chẻo Tết một mình mẹ gói. Những chuyện này ngoài miệng con không nhận, trong lòng con biết.”

 

Tôi đứng ở cửa bếp, tay cầm ấm nước, không lên tiếng.

 

“Nhưng con sẽ không từ bỏ chuyện này. Chuyện tiền giải tỏa, thứ nên tranh con vẫn phải tranh.”

 

Mẹ nhìn chị ấy.

 

“Con nói những lời này chỉ vì chuyện đó?”

 

“Không hoàn toàn.” Giọng chị dâu cả khàn đi, “Con còn muốn xin lỗi mẹ. Hôm đó ăn cơm, con không nên nói mẹ ăn nhiều.”

 

Im lặng mấy giây.

 

Mẹ đứng dậy, vào bếp lấy từ tủ ra một hũ đường đỏ.

 

Bà pha một bát nước đường đỏ, đặt trước mặt chị dâu cả.

 

“Bất kể con dâu từng làm gì, bát nước đường đỏ mẹ bưng cho con lúc ở cữ, mẹ chưa từng hối hận.”

 

Chị dâu cả bưng bát, uống một ngụm.

 

Rồi nước mắt rơi xuống.

 

Nhưng điều này không có nghĩa mọi chuyện được giải quyết.

 

Lời xin lỗi của chị dâu cả là thật, chuyện chị ấy muốn tiền cũng là thật. Trong suy nghĩ của chị ấy, hai việc đó không hề mâu thuẫn.

 

Một tháng sau, thông báo giải tỏa chính thức được đưa ra.

 

Thông báo dán trên tường khu dân cư, giấy trắng mực đen: Dự án cải tạo khu làng trong thành phố quận XX chính thức khởi động, nhân viên thẩm định sẽ vào khu cuối tháng, đề nghị các hộ dân mang giấy tờ quyền sở hữu tới văn phòng cộng đồng đăng ký.

 

Ngay ngày thông báo được đưa ra, chị dâu cả đã tới văn phòng cộng đồng.

 

Chị ấy lấy lý do “tranh chấp gia đình chưa giải quyết” yêu cầu tạm hoãn việc đăng ký thẩm định giải tỏa căn nhà đứng tên mẹ.

 

Nhân viên cộng đồng gọi điện về nhà xác nhận tình hình.

 

Bố tôi nghe máy.