Mười Tệ Một Suất Cơm

“Không đi? Vậy tức là không sao cả.”

 

“Cô thái độ kiểu gì đấy?” Lão Lý đứng phắt dậy.

 

“Thái độ của tôi chính là, có bệnh thì đi khám, không có bệnh thì đừng có làm loạn.”

 

Chủ nhiệm Trương đập tay xuống bàn.

 

“Thôi, đừng cãi nhau nữa.”

 

Ông ta ngẫm nghĩ một lúc rồi nói: “Châu Mẫn, dù nói thế nào thì, liên tục xảy ra nhiều vấn đề như vậy, nhà ăn của cô quả thực cần phải chấn chỉnh lại đàng hoàng. Tiền cọc trừ thêm năm nghìn nữa, cô kiểm tra lại toàn bộ vệ sinh nhà ăn từ đầu đến cuối cho tôi.”

 

Lại là năm nghìn.

 

Cộng thêm năm nghìn lần trước, đã bị trừ một vạn rồi.

 

Hai vạn tiền cọc, đi đứt một nửa.

 

Tôi đứng trong văn phòng, tay nắm chặt điện thoại.

 

Tôi không lên tiếng.

 

Trở lại nhà ăn, tôi khóa trái cửa.

 

Ngồi đúng mười phút.

 

Sau đó đứng lên, đem toàn bộ hình ảnh, hóa đơn, thực đơn của hai tháng qua, sắp xếp cẩn thận theo ngày tháng, lưu thành ba bản.

 

Điện thoại một bản, USB một bản, gửi vào email cá nhân một bản.

 

Không phải để đi kiện cáo.

 

Mà là để lúc ra đi, đi cho sạch sẽ.

 

Bữa tối tôi vẫn nấu như bình thường.

 

Lúc lấy cơm, lão Lý xếp hàng thứ ba.

 

Hắn đưa khay ra, cười khẩy một cái.

 

“Chị Châu, đừng để bụng nhé, chúng tôi cũng là vì muốn tốt cho mọi người thôi.”

 

Tôi múc thức ăn cho hắn, không thừa một muôi, không thiếu một muôi.

 

“Anh Lý, tiền ăn hai tháng của anh, tổng cộng một nghìn hai trăm tệ, khi nào thì thanh toán đây?”

 

Nụ cười trên mặt hắn cứng đờ trong tích tắc.

 

“Không phải trừ vào lương sao?”

 

“Tiền ăn của anh không trừ qua lương, chủ nhiệm Trương bảo để anh tự thanh toán. Anh từng hỏi ông ấy rồi mà.”

 

“Để tính sau.”

 

“Được, vậy tôi ghi sổ.”

 

Hắn bưng khay bỏ đi, bước chân đi nhanh hơn lúc đến.

 

Tối hôm đó, tôi lôi sổ sách ra, liệt kê rõ ràng từng khoản tiền ăn mà lão Lý nợ, viết thành một tờ đơn, dán ở mặt trong cửa sổ nhà ăn.

 

Tôi biết, lần ngửa bài cuối cùng sắp đến rồi.

 

Tôi đang đợi.

 

Đợi hắn ra tay lần nữa.

 

04

 

Sáng ngày thứ ba, chủ nhiệm Trương lại gọi điện cho tôi.

 

“Châu Mẫn, ba giờ chiều đến văn phòng một chuyến.”

 

Tôi nói vâng.

 

Cúp điện thoại, tôi tiếp tục thái rau.

 

Cơm trưa vẫn nấu như thường lệ, hai mặn ba rau, canh là canh trứng rong biển.

 

Lần này tôi cố ý bỏ thêm nhiều tôm tép, nước dùng cực kỳ ngọt.

 

Công nhân ăn sạch bách, có mấy người còn húp luôn hai bát canh.

 

Lão Lý không đến lấy cơm.

 

Trưa nay hắn không xuất hiện ở nhà ăn.

 

Tôi biết hắn đang bận chuyện khác.

 

Ba giờ chiều, tôi rửa tay, thay bộ quần áo sạch sẽ, bước vào ban quản lý dự án.

 

Trong văn phòng có ba người đang ngồi.

 

Chủ nhiệm Trương ngồi chính giữa.

 

Bên trái là phó chủ nhiệm ban dự án.

 

Bên phải là lão Lý.

 

Lão Lý vắt chéo chân ngồi đó, tay kẹp một điếu thuốc, thấy tôi bước vào cũng chẳng thèm dập thuốc.

 

Trên bàn chủ nhiệm Trương bày một xấp giấy.

 

“Châu Mẫn, ngồi đi.”

 

Tôi không ngồi.

 

“Cứ đứng nói cũng được.”

 

Chủ nhiệm Trương hắng giọng.

 

“Ba tháng nay, nhà ăn nhận được bốn lần khiếu nại, gọi cô lên nói chuyện bốn lần rồi. Cô tự nói xem, có phải công việc của cô có vấn đề không?”

 

“Cơm nước của tôi có vấn đề gì, lần trước tôi đã mang ảnh và hóa đơn cho ông xem rồi.”

 

“Ảnh thì chứng minh được cái gì? Vấn đề công nhân phản ánh là có thật.”

 

Câu này lần trước lão Lý cũng nói.

 

Giống hệt nhau.

 

 

 

Tôi liếc nhìn lão Lý một cái.

 

Hắn gạt tàn thuốc xuống đất, mặt không chút biểu cảm.

 

Chủ nhiệm Trương đẩy xấp giấy trên bàn sang.

 

“Đây là thông báo yêu cầu chỉnh đốn, cô ký tên vào, rồi viết thêm một bản kiểm điểm, sau này chú ý một chút là được.”

 

Tôi cúi xuống nhìn.

 

Trên thông báo chỉnh đốn viết: Do vệ sinh nhà ăn và chất lượng bữa ăn nhiều lần không đạt tiêu chuẩn, yêu cầu bên nhận thầu lập tức chỉnh đốn, khấu trừ tiền cọc một vạn tệ.

 

Lại là một vạn.

 

Cộng thêm một vạn trước đó, hai vạn tiền cọc đã bị trừ sạch.

 

Không còn một đồng.

 

Tôi làm việc ba tháng, mỗi tháng kiếm bảy tám nghìn, tổng cộng kiếm được hơn hai vạn.

 

Trừ sạch tiền cọc, coi như làm không công.

 

Tôi nhìn chằm chằm tờ giấy đó, tay không nhúc nhích.

 

“Ký tên, rồi viết bản kiểm điểm, chuyện này coi như lật qua trang mới.” Chủ nhiệm Trương lại nói thêm lần nữa.

 

Trong văn phòng rất yên tĩnh.

 

Gió điều hòa thổi ra hơi lạnh.

 

Lão Lý dụi tắt đầu lọc thuốc lá vào gạt tàn, dựa lưng vào ghế nhìn tôi, khóe miệng hơi nhếch lên.

 

Tôi hiểu được ý nghĩa của độ cong đó.

 

Hắn đang đợi tôi cúi đầu.

 

Đợi tôi ký tên, đợi tôi viết kiểm điểm, đợi tôi nhận thua.

 

Sau đó tiếp tục làm, tiếp tục bị hắn chèn ép, cho đến khi chính tôi không trụ nổi nữa, lủi thủi cuốn gói ra đi.

 

Nhà ăn trống chỗ, em vợ hắn sẽ thuận lợi tiếp quản.

 

Tôi nhớ lại những lời anh Lưu nói với tôi.

 

Nhớ lại cảnh lão Lý dẫn em vợ hắn đi khắp nơi dò hỏi chuyện nhà ăn.

 

Nhớ lại chuyện hắn hai tháng trời không nộp một đồng tiền ăn nào.

 

Nhớ lại năm người công nhân bị hắn kéo tới diễn kịch kêu xót ruột.

 

Tôi cầm tờ thông báo chỉnh đốn lên.

 

Chủ nhiệm Trương tưởng tôi định ký tên, liền đưa bút sang.

 

Tôi không nhận bút.

 

Tôi gập đôi tờ thông báo lại, đặt lại lên bàn.

 

Sau đó cởi tạp dề trên hông xuống.

 

Tạp dề là do tôi tự mua, dùng ba tháng rồi, trên đó dính đầy vết dầu mỡ.

 

Tôi vo tròn cái tạp dề lại, vứt mạnh lên bàn.

 

“Tôi không làm nữa.”

 

Chủ nhiệm Trương sững sờ.

 

Phó chủ nhiệm cũng sững sờ.

 

Khóe miệng lão Lý cứng đờ ở đó.

 

“Châu Mẫn, cô đừng kích động.”

 

“Không kích động.” Tôi nói, “Tôi tính toán sổ sách cả rồi, ba tháng làm không công, còn tốn sức. Hai vạn tiền cọc ông trừ rồi, được, trừ thì trừ. Kiểm điểm tôi không viết, cơm tôi cũng không nấu nữa.”

 

“Hợp đồng của cô vẫn chưa hết hạn.”

 

“Trong hợp đồng có một điều khoản, hai bên có thể thông báo bằng văn bản trước ba mươi ngày để chấm dứt hợp đồng. Nhưng trong hợp đồng cũng có một điều khoản khác, bên A vô cớ khấu trừ tiền cọc, bên B có quyền lập tức chấm dứt.”

 

Chủ nhiệm Trương không ngờ tôi lại từng đọc kỹ hợp đồng.

 

Bọn họ đều tưởng tôi chỉ là một người đàn bà chỉ biết xào rau.

 

“Cô thế này là bỏ gánh giữa đường.”

 

“Không phải bỏ gánh, là cắt lỗ.”

 

Tôi nhìn về phía lão Lý.

 

“Anh Lý, anh nợ tôi một nghìn hai tiền ăn, phiền anh thanh toán cho.”

 

Sắc mặt lão Lý thay đổi.

 

“Tiền ăn gì chứ?”

 

“Ba tháng, mỗi ngày hai bữa, một bữa mười tệ, anh không trừ qua lương, cũng không nộp tiền mặt. Chín mươi ngày, một nghìn tám trăm tệ. Giữa chừng anh có hai mươi ngày đi công tác hoặc xin nghỉ không ăn ở công trường, trừ đi bốn trăm, còn lại một nghìn tư. Trước đó tôi bảo một nghìn hai, là tính thiếu mất hai trăm, giờ tính lại cho chuẩn.”

 

Tôi lấy từ trong túi ra tờ hóa đơn viết tay, đặt lên bàn.

 

“Ghi chép lấy cơm mỗi ngày tôi đều giữ, trước cửa sổ có camera, lần nào anh lấy cơm tôi cũng chụp lại rồi.”

 

Mặt lão Lý từ đỏ chuyển sang trắng bệch.

 

Chủ nhiệm Trương nhìn tôi, lại nhìn lão Lý.

 

“Thôi được rồi, chuyện này để nói sau. Châu Mẫn, cô nghĩ kỹ lại đi, đừng kích động nhất thời.”

 

“Không cần nghĩ nữa. Ngày mai tôi sẽ dọn đồ đi, xoong nồi bếp núc để lại hết cho các người.”

 

Tôi quay người bước ra khỏi văn phòng.

 

Phía sau không một ai gọi tôi lại.

 

Trở lại nhà ăn, tôi đứng trước bếp lò.

 

Ba tháng qua, cái bếp này tôi đã nhóm lửa hơn hai trăm bảy mươi lần.

 

Tôi sờ tay lên mép bếp, lớp tôn sắt bị lửa nướng cho đen thui.

 

Bữa tối tôi không nấu.

 

Bữa tối của hơn sáu mươi con người, không còn nữa.

 

05

 

Tối hôm đó, cả công trường náo loạn.

 

Hơn sáu giờ, lục tục có công nhân đến trước cửa nhà ăn để xem.

 

Cửa khóa.

 

Cửa sổ đóng.

 

Đèn không bật.

 

Có người đập cửa gọi, chị Châu ơi, hôm nay không dọn cơm à?

 

Tôi đang dọn dẹp đồ đạc bên trong, không đáp lời.

 

Anh Tôn gọi điện thoại cho tôi.

 

“Chị Châu, tình hình thế nào? Sao lại không mở cửa?”

 

“Tôi không làm nữa.”

 

“Vì chuyện của lão Lý à?”

 

“Chủ nhiệm Trương trừ của tôi hai vạn tiền cọc, bắt tôi viết kiểm điểm. Tôi không viết.”

 

“Trừ hết cả hai vạn luôn á?”

 

“Trừ sạch.”

 

Anh Tôn chửi thề một câu.

 

“Thế này thì đen tối quá rồi. Cơm chị nấu cả cái công trường này ai mà chẳng khen ngon? Chỉ có mỗi cái lão Lý đó, suốt ngày bới bèo ra bọ.”

 

“Anh Tôn, tôi đi rồi, mọi người xem thử gần đây có chỗ nào khác để ăn cơm không.”

 

“Gần đây thì làm gì có chỗ nào ăn, quán cơm hộp gần nhất đi xe máy điện cũng phải mất mười phút.”

 

“Vậy đành chịu khó chạy một chuyến vậy.”

 

Cúp điện thoại, tôi tiếp tục dọn dẹp.

 

 

 

Cái xẻng xào thức ăn, hộp đựng gia vị, bộ dao mà tôi tự mang đến, cùng với bản nháp thực đơn tích góp suốt ba tháng, tất cả đều được đóng vào thùng.

 

Nồi và bếp là của ban quản lý dự án, tôi không đụng tới.

 

Tôi chỉ mang theo đồ của mình.

 

Dọn dẹp đến hơn chín giờ, tôi gọi một chiếc xe tải nhỏ, khuân các thùng đồ lên.

 

Lúc rời đi, tôi nhìn lại tấm biển hiệu của nhà ăn.

 

“Nhà ăn dự án Kiến Công”, nền trắng chữ đỏ, xiêu xiêu vẹo vẹo.

 

Tôi nhét chìa khóa cửa vào hòm thư của ban quản lý.

 

Đi mất.

 

Trưa hôm sau, công nhân không có cơm ăn.

 

Đó là sau này anh Tôn kể lại cho tôi nghe.

 

Ban quản lý dự án gọi tạm cơm hộp ở ngoài, mười hai tệ một suất, một mặn hai rau, cơm thì cứng đến cắn không nổi, thức ăn thì vừa mặn vừa nhiều dầu mỡ.

 

Công nhân ăn được mấy miếng là bỏ xuống.

 

Có người bảo thà ra ngoài ăn còn hơn.

 

Tan ca, bảy tám người lái xe máy điện ra quán cơm hộp gần nhất trên thị trấn.

 

Một suất cơm hai mươi lăm tệ.

 

Một mặn một rau, thêm một bát canh.

 

Canh là canh miến, có đúng ba sợi miến, nước canh nhạt nhẽo.

 

Món mặn là gà xào ớt, ớt còn nhiều hơn gà.

 

Món rau là giá đỗ xào, ướt sũng cả một đĩa.

 

Ăn xong quay về, một công nhân nói với anh Tôn một câu.

 

“Cơm mười tệ của chị Châu em chưa thấy ngon, bữa cơm hai mươi lăm tệ hôm nay đã cho em biết, thế nào mới gọi là ngon.”

 

Anh Tôn nói, sau khi câu này truyền ra ngoài, rất nhiều người mới nhận ra.

 

Mười tệ, hai mặn ba rau, canh miễn phí.

 

Đổi chỗ khác, hai mươi lăm tệ, đến một món thịt đàng hoàng cũng chẳng có.

 

Nhưng đây đều không phải là trọng điểm.

 

Trọng điểm là chuyện xảy ra vào ngày hôm sau.

 

Lão Lý ra tay rồi.

 

Hắn giới thiệu với chủ nhiệm Trương một người đến tiếp quản nhà ăn.

 

Em vợ hắn, Tiền Lỗi.

 

Nghe đồn từng làm F&B ba năm.

 

Nghe đồn từng mở quán cơm ở quê.

 

Nghe đồn tay nghề không tồi.

 

Toàn là nghe đồn.

 

Chủ nhiệm Trương duyệt rất nhanh, hôm sau đã ký hợp đồng.

 

Ngày thứ ba Tiền Lỗi đã vào việc rồi.

 

Dẫn theo hai người phụ bếp, còn kéo đến một xe nồi niêu xoong chảo.

 

Hắn báo giá tiêu chuẩn bữa ăn với ban quản lý là mười lăm tệ.

 

Đắt hơn tôi năm tệ.

 

Công nhân xì xầm to nhỏ, nhưng không ai dám ý kiến gì.

 

Dù sao lão Lý cũng là cai thầu.

 

Ai làm việc dưới quyền hắn, thì phải nhìn sắc mặt hắn mà sống.

 

Bữa cơm đầu tiên Tiền Lỗi làm là sườn kho, rau cải xào, khoai tây xào chua cay.