Sự Thối Rữa

Mùa hè năm 2010, tôi tiếp nhận một vụ án tự sát, tình tiết vụ án vốn không mấy phức tạp.

 

Thời gian xảy ra vụ án là tám giờ tối thứ sáu, tại một tòa nhà văn phòng ở trung tâm thành phố. Một nam nhân viên vốn đang tăng ca bỗng nhiên quyết định tìm đến cái c.h.ế.t.

 

Anh ta tắt máy tính, chồng hai chiếc ghế lên bàn làm việc, quăng một sợi dây thừng lên đường ống cứu hỏa trên trần nhà rồi treo cổ tự vẫn.

 

Vài phút sau, đồng nghiệp tăng ca cùng phát hiện ra sự việc và báo cảnh sát, nhưng đã không còn kịp nữa.

 

Người c.h.ế.t tên là Trần Quang, lúc đó 33 tuổi. Trước khi c.h.ế.t không có dấu hiệu gì bất thường, cũng không để lại di thư.

 

Về nguyên nhân tự sát, suy đoán ban đầu không phải do áp lực công việc gây ra.

 

Hai năm đó đang ở thời kỳ hậu khủng hoảng tài chính, rất nhiều ngành nghề đang trong quá trình phục hồi và phát triển hưng thịnh. Thanh niên thời đó đều tràn đầy hy vọng.

 

Trần Quang vào làm ở công ty này được một năm. Môi trường làm việc lành mạnh, hòa đồng, lãnh đạo cũng không giao nhiệm vụ quá nặng nề, thông thường rất ít khi phải tăng ca. Đêm xảy ra vụ án, Trần Quang đã tự nguyện ở lại làm thêm.

 

Nhưng dù sao người cũng c.h.ế.t ở công ty, dựa trên tinh thần nhân đạo, công ty vẫn hứa sẽ bồi thường một khoản tài chính nhất định cho gia đình.

 

Chỉ tiếc là mẹ của Trần Quang vì quá đau buồn, chưa kịp đợi đến lúc nhận bồi thường đã uống t.h.u.ố.c đi theo con trai.

 

Có lẽ vấn đề nằm ở gia đình.

 

Trần Quang chưa kết hôn, cũng chưa có con. Cha anh ta đã qua đời vài năm trước, anh ta sống nương tựa với mẹ. Theo lời hàng xóm, mối quan hệ của hai mẹ con không được hòa thuận. Bà Trần có tính kiểm soát mạnh, Trần Quang thì chẳng bao giờ nở nụ cười, không khí trong nhà rất áp bức. Trước đây Trần Quang còn có tiền sử bệnh tâm thần.

 

Ngoài ra, sức khỏe bà Trần không tốt, chi phí khám bệnh t.h.u.ố.c thang rất lớn. Dù Trần Quang có thu nhập ổn định thì cuộc sống của hai mẹ con vẫn rất eo hẹp, còn nợ một khoản tiền lớn.

 

Những tình cảnh này đều có thể trở thành cọng rơm cuối cùng đè c.h.ế.t con lạc đà.

 

Tòa nhà văn phòng của công ty có cấu trúc kiểu cũ, không có trần thạch cao, các đường ống cứu hỏa lộ ra ngoài, ngay trên đỉnh vị trí ngồi của Trần Quang lại có một đường ống vắt ngang qua.

 

Thế là vào đêm thứ sáu đó, Trần Quang đã dùng một sợi dây thừng để kết thúc mạng sống trẻ tuổi của mình.

 

Sau khi khám nghiệm hiện trường, vụ án loại trừ khả năng bị sát hại, người c.h.ế.t Trần Quang xác thực đã tự sát.

 

Vì vậy, đáng lẽ vụ án này không cần cảnh sát hình sự can thiệp, nhưng tại sao nó lại rơi vào tay một cảnh sát hình sự như tôi?

 

Bởi vì trước khi đưa ra kết luận cuối cùng, vẫn còn một điểm nghi vấn đến từ người báo án. Đó chính là nữ đồng nghiệp đã cùng tăng ca với Trần Quang vào đêm đó, Hạ Hoan.

 

“Sự thối rữa ngắn ngủi không đáng sợ, đáng sợ là sự thối rữa kéo dài đằng đẵng.”

 

Câu nói này do cô ta thốt ra.

 

Đến tận bây giờ, khi nhớ lại người phụ nữ này, tôi vẫn cảm thấy rùng mình ớn lạnh.

 

Sau khi Hạ Hoan báo án, phía cảnh sát đã tìm hiểu tình hình cơ bản của cô ta.

 

Cô ta là người vùng Tây Bắc, một mình đến thành phố này làm việc và sinh sống đã gần mười năm, mới vào làm tại công ty này được một tháng.

 

Mặc dù cô ta và Trần Quang làm việc chung trong một văn phòng lớn, nhưng lại thuộc các bộ phận khác nhau, không có giao điểm về công việc nên hai người không mấy thân thiết.

 

Đêm xảy ra vụ án, ban đầu vốn có bốn năm nhân viên tăng ca. Những người khác đã về từ lúc hơn bảy giờ, chỉ còn Trần Quang và Hạ Hoan ở lại muộn nhất.

 

Lúc gần tám giờ, Hạ Hoan đi vệ sinh một lát để chuẩn bị ra về. Khi đó Trần Quang vẫn đang ngồi yên ổn tại vị trí của mình.

 

Đến khi Hạ Hoan bước ra khỏi nhà vệ sinh, Trần Quang đã treo lơ lửng trên không trung, không còn cử động gì nữa.

 

Hạ Hoan bị chấn động tâm lý, sau khi báo án đã xin công ty nghỉ phép vài ngày để ở nhà nghỉ ngơi.

 

Một ngày trước khi kết thúc vụ án, chúng tôi mang theo những thắc mắc tìm đến nơi ở của Hạ Hoan để tìm hiểu thêm tình hình.

 

Đó là một buổi chiều hè nóng nực, nắng gắt như đổ lửa, hơi nóng bốc lên hầm hập, hoàn toàn không giống như đã qua đợt nắng nóng cuối mùa.

 

Rèm cửa trong nhà Hạ Hoan đều mở toang, ánh nắng ch.ói chang tràn ngập khắp căn phòng. Thế nhưng người phụ nữ này lại vô cớ mang lại cho người ta một cảm giác lạnh lẽo.

 

Cô ta có ngũ quan tinh xảo và mái tóc dài đen nhánh, diện mạo thanh tú nhưng không quá nổi bật, vóc dáng cũng không cao, nếu đứng trong đám đông thì sẽ không mấy gây chú ý.

 

Nhưng khi đối mặt trực tiếp như thế này, tôi mới nhận ra cô ta không hề đơn giản.

 

Cô ta tự nhận đã bị chấn động tinh thần, nhưng trông lại rất bình tĩnh. Từ lúc xảy ra vụ án đến nay, cô ta luôn thể hiện một sự bình tĩnh đến khác thường.

 

Điểm nghi vấn nằm ở đây.

 

Vào năm đó, camera giám sát tại nơi làm việc vẫn chưa phổ biến, tầng lầu của công ty họ chỉ có camera ở cửa thang máy. Camera cho thấy trước khi vụ án xảy ra, những người khác đều đã rời đi, chỉ còn lại Trần Quang và Hạ Hoan.

 

 

Văn phòng của họ không lắp camera, chúng tôi chỉ có thể thông qua việc khám nghiệm hiện trường và lời khai của nhân chứng để dựng lại tình huống lúc bấy giờ.

 

Vị trí ngồi của Hạ Hoan và Trần Quang cách nhau ba dãy bàn, hướng mặt vào nhau. Trong trường hợp công ty chỉ có hai người tăng ca, họ chỉ cần ngẩng đầu lên là có thể nhìn thấy đối phương.

 

Giả sử tôi là Trần Quang, nếu muốn tự sát, tôi thường sẽ đợi Hạ Hoan về hẳn mới làm. Hành động ngay lúc đối phương đi vệ sinh có hơi vội vàng.

 

Có lẽ Trần Quang đã bị nỗi đau dồn đến tận cùng nên mới không thể chờ đợi thêm mà bước ra bước này, đây là một suy luận tương đối hợp lý.

 

Tôi nhìn thẳng vào mắt Hạ Hoan, trình bày các tình tiết sau.

 

“Trước khi treo cổ, Trần Quang cần thực hiện một số khâu chuẩn bị. Anh ta phải dọn dẹp đồ đạc trên bàn, chồng hai chiếc ghế lên đó, leo lên rồi quăng sợi dây thừng lên đường ống cứu hỏa phía trên đầu. Đường ống cứu hỏa rất to, bám đầy bụi bẩn. Sợi dây thừng đó đã để lại rất nhiều vết kéo lộn xộn trên ống, có thể thấy quá trình treo dây của Trần Quang không hề thuận lợi, phải loay hoay mất một lúc.

 

Toàn bộ công việc chuẩn bị này khi cảnh sát thực nghiệm mất ba phút. Thân thủ Trần Quang không được nhanh nhẹn cho lắm, ít nhất cũng phải mất năm phút. Sau khi treo cổ, người ta sẽ không c.h.ế.t ngay lập tức. Anh ta sẽ vì thiếu oxy mà vùng vẫy, co giật, quá trình này kéo dài khoảng năm phút. Mà khi cô bước ra khỏi nhà vệ sinh, Trần Quang mà cô nhìn thấy đã không còn cử động nữa. Điều này có nghĩa là cô đã ở trong nhà vệ sinh ít nhất mười phút, thời gian này không hề ngắn.”

 

“Đúng là không ngắn.” Hạ Hoan đáp: “Nhưng cũng không dài.”

 

Tôi không thể phản bác, quả thật khoảng thời gian này chưa dài đến mức bất thường. Thời gian đi vệ sinh tùy thuộc vào mỗi người, nếu là thời buổi bây giờ, ngồi trong đó cả tiếng đồng hồ cũng là chuyện bình thường.

 

Tôi nói tiếp: “Lúc Trần Quang treo cổ đã đá văng chiếc ghế kê chân trên cùng, ngã từ độ cao đó xuống đất sẽ gây ra tiếng động rất lớn. Nhà vệ sinh nằm ngay trong văn phòng lớn, cách chỗ ngồi của Trần Quang không xa, lúc đó cô có nghe thấy tiếng động gì không?”

 

“Không nghe thấy, lúc đó tôi đang đeo tai nghe nghe nhạc.” Hạ Hoan giải thích: “Mà nói đi cũng phải nói lại, cho dù tôi có nghe thấy thì đã sao? Chẳng lẽ đang đi vệ sinh dở mà nghe thấy bên ngoài có tiếng động là phải vội vàng kéo quần chạy ra xem có phải có người đang treo cổ tự t.ử không? Có lẽ cảnh sát các anh sẽ làm vậy, còn tôi không nhạy bén đến thế, tôi sẽ chỉ nghĩ là có cái gì đó bị đổ thôi.”

 

Cũng có lý.

 

Tôi tiếp tục câu hỏi tiếp theo: “Từ tình hình tại hiện trường, sau khi phát hiện Trần Quang treo cổ, cô đã không tiến hành sơ cứu, ví dụ như trèo lên bàn đỡ người lên, hay cắt đứt dây thừng. Nếu cứu chữa kịp thời, có lẽ người vẫn còn cứu được.”

 

Cô ta bình thản nói: “Bởi vì tôi bị dọa sợ. Đêm đó công ty chỉ còn tôi và anh ta, một người đang yên đang lành tự nhiên treo lơ lửng trên trần nhà đung đưa, tôi sợ đến mức suýt ngất. Đợi đến khi hoàn hồn lại, tôi đã lập tức báo cảnh sát và gọi cấp cứu, đó đều là hành động cứu giúp. Nhưng nếu trong hoàn cảnh đó mà anh bắt tôi đi chạm vào x.á.c c.h.ế.t, tôi không làm được.”

 

Lời giải thích của cô ta vẫn hoàn toàn hợp tình hợp lý.

 

Thế nhưng từ góc nhìn của người ngoài, chuyện này thực sự rất quái dị. Cách c.h.ế.t của Trần Quang không phải là kiểu đột ngột như nhảy lầu, tự vẫn bằng cách treo cổ cần có thời gian. Vậy mà trong mười phút anh ta tự vẫn ở nơi công cộng, bằng chứng về việc Hạ Hoan có mặt tại hiện trường hay không chỉ dựa duy nhất vào lời khai của chính cô ta.

 

Vốn dĩ việc soi xét kỹ những điều này cũng chẳng có ý nghĩa gì, bởi vì tình huống Hạ Hoan có mặt khi Trần Quang tự sát quá đỗi kỳ lạ, không phù hợp với lẽ thường.

 

Hơn nữa, qua khám nghiệm hiện trường, Trần Quang thật sự tự sát, lời giải thích của Hạ Hoan cũng rất thỏa đáng.

 

Tuy nhiên, có một điểm bất hợp lý nhất, chính là phản ứng của Hạ Hoan.

 

Theo lời các chiến sĩ ở đồn công an, sau khi báo án, Hạ Hoan tỏ ra rất bình tĩnh, kể lại quá trình xảy ra vụ án một cách logic, mạch lạc. Cô ta tự nhận là “bị dọa sợ”, “bị chấn động”, nhưng trông không giống như vậy chút nào.

 

Cảm giác vi diệu này chỉ có thể tự mình cảm nhận chứ không thể diễn tả bằng lời. Có hỏi cô ta thì cũng chỉ nhận được câu trả lời kiểu “phản ứng khi sợ hãi của mỗi người là khác nhau” mà thôi.

 

Ánh nắng ch.ói chang tràn ngập căn phòng, mọi thứ đều hiện ra một cách rõ ràng minh bạch. Chúng tôi nhìn nhau, không ai lên tiếng.

 

Không khí ngưng trệ một lát, tôi phá vỡ sự im lặng, thẳng thắn nói.